Bình minh ở Mũi Điện                                                                                                 Ảnh: Thế Lập

 

LỜI GIỚI THIỆU 

Phú Yên là một tỉnh nằm ở duyên hải Nam Trung bộ, phía đông giáp biển Đông, phía tây giáp tỉnh Gia Lai và tỉnh Đắc Lắc, phía nam giáp tỉnh Khánh Hòa, phía bắc giáp tỉnh Bình Định. Diện tích tự nhiên là 5.045km2 với dân số 803.846 người (năm 2000), gồm nhiều tộc người như: Êđê, Chăm, Bana, Hoa, Tày, Nùng, Dao...trong đó phần lớn là người Kinh.

Kể từ năm 1597, khi Lương Văn Chánh  đưa dân từ các vùng Thanh-Nghệ, Thuận Quảng đến Trấn Biên khẩn hoang lập ấp, tạo dựng cơ nghiệp và lập nên phủ Phú Yên vào năm 1611 thì Phú Yên thực sự có tên gọi chính thức.

Với một vị trí chiến lược quan trọng, vào thế kỷ 18 Phú Yên là nơi đối đầu quyết liệt giữa nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn, nơi đã ghi chiến công vang dội của Nguyễn Huệ vào tháng 7-1775, tiêu diệt 2 vạn quân ngũ dinh (Bình Khang, Bình Thuận, Trấn Biên, Phiên Trấn và Long Hồ) của Tống Phước Hiệp.

Từ thế kỷ XIX trở về sau này, trong phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp, Phú Yên đã phát huy hào khí của ông cha ngày trước, hưởng ứng phong trào Cần Vương do Lê thành Phương lãnh đạo và cuộc khởi nghĩa của Võ Trứ và Trần Cao Vân, đập tan chiến dịch Atlante của thực dân Pháp, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ của cả nước. Trong công cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, phong trào đồng khởi Hoà Thịnh của Phú Yên cùng với nhiều chiến công vang dội khác đã tô đậm thêm truyền thống chống ngoại xâm vẻ vang của tỉnh, kết thúc bằng cuộc tổng tiến công nổi dậy giải phóng tỉnh Phú Yên 1-4-1975, góp phần giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước.

Phú Yên cũng chính là nơi đã phát hiện ra nhiều di sản văn hoá, như bộ trường ca quý giá của các dân tộc thiểu số, bộ đàn đá Tuy An có độ chuẩn về cung bậc thuộc loại chính xác nhất và những chiếc kèn đá có một không hai. 

            Địa hình Phú Yên được cấu tạo bởi núi non, đồng bằng, sông ngòi và biển cả nên có nhiều ưu thế về cảnh trí thiên nhiên. Khi đặt chân đến một số nơi trong tỉnh, du khách sẽ không khỏi ngạc nhiên bởi vẻ đẹp gần như còn hoang sơ, chưa bị con người khai thác một cách quá mức.

Những cảnh đẹp ấy chạy dài suốt dọc bờ biển Phú Yên có chiều dài 198km với những gành đá lô nhô ven bờ, những đầm vũng xanh biếc một màu xanh ngọc bích và những bãi cát vàng mịn, thấp thoáng những chiếc thuyền câu của ngư dân trôi êm như chiếc lá trên mặt nước, cùng với những cánh hải âu nghiêng lượn trên những con sóng.  Những dòng sông chảy ngang qua tỉnh từ thượng nguồn đổ về biển, để lại hai bên bờ những bãi bồi phù sa màu mỡ, tạo thành những cánh đồng xanh mượt thì con gái và vàng ruộm màu mật ong mẩy vàng của lúa chín.

Những cảnh trí thiên nhiên tuyệt vời đó, cùng với bề dày lịch sử và văn hoá đã tạo nên những câu chuyện truyền thuyết và huyền thoại độc đáo trên vùng đất Phú Yên. Đó là những câu chuyện về đạo đức, nhân nghĩa, lễ tín ở đời, luôn ca ngợi cái đẹp và phê phán cái xấu, cái ác, hay những câu chuyện mang đậm màu sắc lãng mạn trong tình yêu đôi lứa. Nghe lại những câu chuyện kể này, trong khung cảnh đã từng xảy ra sự việc sẽ làm cho chúng ta cảm nhận được đầy đủ hơn cái đẹp cao quý của người và cảnh. Những truyền thuyết và huyền thoại này tuy đã tồn tại cách đây hàng trăm năm, nhưng mỗi khi nghe lại có cảm giác như vừa mới xảy ra hôm nay…

Để khai thác hết vẻ đẹp của thiên nhiên ban tặng, rất cần đến bàn tay và khối óc của con người. Và khởi đầu cho công việc không mấy dễ dàng này, chúng tôi đã bỏ nhiều công sức để sưu tầm, ghi chép, nghiên cứu và mô tả một cách trung thực và chính xác nhất những cảnh đẹp ấy cùng nội dung câu chuyện, với mong muốn không bỏ hoài những kho báu mà thiên nhiên và cha ông đã để lại.                                 

                                    Tuy Hoà, tháng 11 năm 2006

Nhân kỷ niệm 395 năm Phú Yên (1611-2006)

  

 

Lời cảm ơn

Các tác giả công trình chân thành cảm ơn:            

Các Ông (Bà): Trần Sĩ Huệ, Ka Sô Liễng, Nguyễn Định, Nguyễn Đình Chúc, Ngô Sao Kim, Dương Thái Nhơn, Tấn Lộc, Nguyễn Đích, Nguyễn Vinh, Nguyễn Điệm, Trần Văn Bương, Hà Thị Thỉ, Nguyễn Trọng, Nguyễn Bá Quát,  Nguyễn Hốc, Đào Thị Kiết, Đoàn Thị Minh, Phan Sưu, thầy Ba Nghiêu (Tường Quang), Nguyễn Hoanh, Nguyễn Hoang, Võ Thại, Đỗ Thạnh, Nguyễn Hốc, Nguyễn Công, Đoàn Tợ, Đoàn Trở, Nguyễn Hoạt, Đào Chuyên, Đào Thị Kiết, Mô Lô YChoi, H’Lao, M’Bưck cùng các cụ ông cụ bà… 

Và các nghệ sĩ nhiếp ảnh: Dương Thanh Xuân, Trần Quỳ, Lê Ngọc Minh, Võ Anh Cường, Ngọc Ánh, Nguyên Lưu, Thế lập, Phong Phú…  

Đã cung cấp tư liệu và ảnh  cho chúng tôi để thực hiện công trình này.