Sông Hinh hôm nay                                                                                             Ảnh: Đào Minh Hiệp

 

IX-TRUYỀN THUYẾT HUYỀN THOẠI 

TRÊN VÙNG ĐẤT SÔNG HINH 

          Sông Hinh là huyện miền núi nằm ở phía tây-nam của tỉnh, phía đông giáp huyện Tây Hòa, phía tây giáp tỉnh Gia Lai và tỉnh Đắc Lắc, phía nam giáp tỉnh Khánh Hòa, phía bắc giáp huyện Sơn Hòa, diện tích 885 km2, dân số gần 35 ngàn người. 

            Địa hình Sông Hinh bốn phía đều là núi, đỉnh cao nhất là Chư Ninh (1.035 m) và có nhiều sông suối. Các sông lớn là sông Ba chảy dọc theo ranh giới phía bắc với huyện Sơn Hòa, sông Hinh trên đó có công trình thủy điện, hồ thủy điện Sông Hinh và sông Con. Ngoài hồ thủy điện, Sông Hinh còn có các hồ Trung Tâm ở thị trấn Hai Riêng, bầu Hà lầm ở xã Ealâm, hồ Tân Lập, hồ Cảnh Tây, hồ Cảnh Đông, hồ Eađin ở xã Eabar. Sông Hinh có nhiều loại động thực vật quý hiếm, đã đi vào ca dao thành ngữ như “Cọp núi Lá, cá sông Hinh”.    

     Đất Sông Hinh ngày xưa vốn là nơi cư trú của các dân tộc thiểu số, có quan hệ với người Chăm và nằm trong khu vực của Thủy Xá và Hỏa Xá. Năm 1806 những tên làng đầu tiên của Sông Hinh bắt đầu xuất hiện trong sử sách, thời gian đầu thuộc huyện Đồng Xuân, rồi huyện Sơn Hòa. Trước năm 1945, hầu hết diện tích của Sông Hinh thuộc huyện Madrak tỉnh Đắk Lắk. Sau giải phóng, từ 1970 Sông Hinh thuộc huyện Tây Nam. Tháng 6-1976, huyện Tây Nam sát nhập vào huyện Sơn Hoà. Từ năm 1977, Sông Hinh nằm trong huyện Tây Sơn. Ngày 27-12-1984, Hội đồng Bộ trưởng có quyết định chia huyện Tây Sơn thành 2 huyện Sơn Hòa và Sông Hinh.

          Trên địa bàn huyện Sông Hinh từ xa xưa có nhiều dân tộc cùng sinh sống, trong đó có người Việt, người Êđê, người Bana, người Chăm, sau giải phóng có thêm người Tày, người Nùng. Trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, dưới sự lãnh đạo của Đảng các dân tộc anh em đã doàn kết một lòng, hăng hái tham gia kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Lịch sử hình thành và phát triển của Sông Hinh có muộn hơn so với một số huyện khác trong khu vực, các điểm danh thắng cũng ít do đặc điểm cấu tạo địa hình, nên kho tàng truyền thuyết, huyền thoại trên vùng đất này cũng không nhiều.