II- TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU THUỘC LĨNH VỰC CỦA ĐỀ TÀI: 

Ngoài nước:

Thông thường, khi đến tham quan một di tích, ngoài các số liệu trong chính sử, du khách thường đặc biệt quan tâm đến các câu chuyện dân gian dưới dạng huyền thoại, truyền thuyết. Các câu chuyện này nội dung tư tưởng thường là ca ngợi nhân nghĩa, đạo đức, phê phán cái xấu, cái ác để hướng con người vươn đến Chân-Thiện-Mỹ. Thông qua lăng kính huyền thoại, truyền thuyết, dã sử các câu chuyện thường khá ly kỳ, độc đáo, thậm chí có chuyện còn rất hoang đường, song cũng chính vì vậy chúng lại rất hấp dẫn người đọc, người nghe, giúp cho họ hiểu thêm về các di tích lịch sử và danh thắng bằng các câu chuyện kể dân gian thú vị. Ở nhiều điểm du lịch trên thế giới, các nhà làm công tác quản lý du lịch thường cho in những tập sách bỏ túi, hay tờ gấp, tờ bướm với những truyền thuyết, huyền thoại kèm theo những bức ảnh màu để tặng cho du khách. Những ấn phẩm đó thường được các du khách mang về và lưu truyền cho nhiều người khác đọc.

Các bộ sách hoặc tờ gấp này được viết bằng một giọng văn giản dị nhưng hấp dẫn, sinh động, đặc biệt bao giờ cũng kèm theo một bộ ảnh nghệ thuật minh họa để thu hút người đọc, thường được các Công ty Du lịch mua để phát cho khách hoặc bán lẻ trong các quầy sách báo, văn hóa phẩm.

 Trong nước:

Ở Việt Nam, một số tỉnh cũng đã bắt đầu thực hiện công việc này để thu hút khách du lịch mà điển hình là tỉnh Long An. Năm 2004 Sở Văn hóa-TT tỉnh Long An phối hợp với Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật thành phố Hồ Chí Minh đã cho xuất bản bộ sách bỏ túi bằng 2 thứ tiếng Anh và Việt giới thiệu ngắn gọn và súc tính về các di tích lịch sử và danh thắng của địa phương, dĩ nhiên bao gồm cả các huyền thoại, truyền thuyết và dã sử. Đó là các tập sách bỏ túi: “Chùa Tôn Thạnh”, “Đồn Rạch Cát”, “Nhà Trăm Cột”, “Đám Lá Tối Trời”, “Lăng Nguyễn Huỳnh Đức”, “Vàm Nhựt Tảo”…Ở An Giang thì có các tờ gấp về “Đền Bà Chúa Xứ”Đây là những ấn phẩm có nội dung tương tư như công trình “Các truyền thuyết, huyền thoại liên quan đến di tích lịch sử và danh thắng ở Phú Yên”. Tuy nhiên các ấn phẩm này mới chỉ là những tờ gấp còn khá sơ sài, hình thức in ấn chưa đẹp, chỉ kể lại một số câu chuyện truyền thuyết huyền thoại, nhằm phục vụ kịp thời cho công tác quảng bá du lịch, chưa phải là một công trình nghiên cứu quy mô và đầy đủ.

Ở Phú Yên, cho đến nay đã có một số ấn phẩm về các câu chuyện cổ do nhà nghiên cứu văn nghệ dân gian Ngô Sao Kim sưu tầm, như “Truyện cổ, truyện dân gian Phú Yên” NXB Văn hoá dân tộc xuất bản năm 1996 và “Truyện dân gian và truyện cổ Phú Yên Hội Văn nghệ dân gian và Văn hoá các dân tộc Phú Yên xuất bản năm 2003. Những câu chuyện cổ này được tập hợp một cách ngẫu nhiên, phần lớn không liên quan đến các di tích lịch sử danh thắng, không có các hình ảnh minh hoạ hấp dẫn, do đó không thể phục vụ trực tiếp cho công tác quảng bá du lịch. Ngoài ra, số lượng các câu chuyện cổ được sưu tầm cũng còn rất hạn chế, nhất là ở vùng miền núi.

Năm 2005, cùng với việc đăng ký đề tài “Các truyền thuyết, huyền thoại liên quan đến di tịch lịch sử và danh thắng ở Phú Yên” với Sở Khoa học và Công nghệ, Hội Liên hiệp VHNT Phú Yên đã đầu tư kinh phí cho các hội viên chuyên ngành văn nghệ dân gian bắt đầu thực hiện công trình này với sự chủ trì của nhà nghiên cứu Đoàn Việt Hùng. Đầu năm 2006, Hội Liên hiệp VHNT Phú Yên đã tiến hành chọn lọc một số câu chuyện truyền thuyết và huyền thoại được nhiều người biết đến để in thành tập sách “Huyền thoại Phú Yên” phục vụ cho các hoạt động chào mừng kỷ niệm 395 năm Phú Yên (01.4.2006). Tập sách “Huyền thoại Phú Yên” mặc dù đã đề cập đến một số truyền thuyết và huyền thoại liên quan đến di tích lịch sử và danh thắng ở Phú Yên, nhưng số lượng các câu chuyện còn ít, lại thiếu hẳn phần nghiên cứu-là cơ sở cho một công trình khoa học hoàn chỉnh.

 So với các công trình trước đó vừa được đề cập ở trên, đề tài “Các truyền thuyết, huyền thoại liên quan đến di tịch lịch sử và danh thắng ở Phú Yên” được đầu tư nghiên cứu một cách đầy đủ và toàn diện hơn. Đề tài này, ngoài phần nội dung chính là các truyền thuyết và huyền thoại được bố cục theo các huyện và thành phố, còn bổ sung thêm các phần sau:

-Những vấn đề chung trong nghiên cứu đề tài. (trình bày về phương pháp luận nghiên cứu đề tài).

-Đôi nét về địa lý, lịch sử và văn hoá vùng đất Phú Yên.

-Khái quát về các truyền thuyết, huyền thoại trên đất Phú Yên.

-Kết luận: Ý nghĩa văn hoá, xã hội và giáo dục của các truyền thuyết và huyền thoại trên vùng đất Phú Yên.

-Phụ lục.

Kết quả của đề tài, ngoài phần bản thảo, còn có thêm bộ ảnh màu nghệ thuật chụp các di tích lịch sử và danh thắng được đề cập đến, một đĩa CD về đề tài được thể hiện như một trang VEB nhằm phục vụ cho công tác quảng bá du lịch.