III.9-Nghệ thuật

Nghệ thuật tạo hình của người Việt tại Phú Yên từ xưa được thể hiện chủ yếu qua kiến trúc và điêu khắc ở đình chùa. Trong các tộc người thiểu số ở Phú Yên thì kiến trúc và điêu khắc Chăm là độc đáo nhất. Dấu vết còn lại là các tượng bằng đá tìm được qua các lần khai quật và ngôi tháp Nhạn trên núi Nhạn. Các dân tộc Êđê, Bana có điêu khắc tượng nhà mồ, các hoa văn truyền thống trên trang phục, trên nhà rông, nhà mồ...

Nghệ thuật biểu diễn của người Việt, ở thể loại hát có hò khoan, hát ru, hát rập, hát bả trạo, hô bài chòi, hát tuồng...Về múa có múa siêu, múa bả trạo, múa lân, múa tứ linh, múa lục cúng. Các điệu hát của các dân tộc thiểu số ở Phú Yên chủ yếu là hát ru, hát khan (trường ca) và một số làn điệu dân tộc khác. Về múa, các dân tộc Êđê, Bana, Chăm đều có múa xoan. Người Êđê còn có múa khiên, múa trống, múa diều, người Chăm còn có múa tôm tắc, múa trống đôi, múa pakua, múa tahara...

Trước đây, trong sinh hoạt âm nhạc, người Việt ở Phú Yên thường sử dụng các nhạc khí dân tộc như sáo, tiêu, nhị (đàn cò), mõ, phách, trống, phèng la. Đặc biệt ở Phú Yên có các nhạc cụ bằng đá rất độc đáo, đó là đàn đá và kèn đá (tù và đá). Bộ đàn đá được phát hiện vào cuối năm 1991 tại thôn Trung Lương, xã An Nghiệp, huyện Tuy An là một bộ đàn đá cổ xưa đích thực, có độ chuẩn về cung bậc thuộc loại chính xác nhất. Bộ kèn đá được phát hiện ở thôn Phú Cần, xã An Thọ, huyện Tuy An, có niên đại vào khoảng nửa sau thiên niên kỷ thứ nhất trước công nguyên đến thế kỷ VI sau công nguyên, với thang âm có thể dùng hòa tấu với các nhạc cụ dân tộc khác.

Các dân tộc thiểu số có nhạc khí thổi hơi là đinh tut, đinh păng, đinh tác, đinh năm, đinh puốt, đinh tú, đinh klơk, kipal, ala, kèn xaranai...Nhạc cụ dây có brố, đinh goong, goong kram, kơnhi. Nhạc cụ gõ có cồng chiêng. Cồng chiêng là nhạc cụ không thể thiếu trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số. Ngoài giá trị tinh thần, cồng chiêng còn có giá trị vật chất, được xem là thước đo đánh giá giàu nghèo của gia đình hay cá nhân.