9-TRUYỀN THUYẾT VỀ NGÔI CHÙA CỔ
TRÊN HÒN CHÙA

 

Hòn Chùa                                                                                                        Ảnh Dương Thanh Xuân

Ngó ra Mỹ Á mù mù

Thấy ba ông Táo đội dù nấu cơm

Một ông xách chén đòi đơm

Hai ông ứ ự: nồi cơm chưa vần! 

Trong dân gian, câu ca dao trên đã lưu truyền từ đời này qua đời khác, nhiều thế hệ trẻ con đã hát câu này, nhưng về ý nghĩa thì mấy ai nhớ nổi: Nội dung chính là bọn trẻ mải vui chơi chạy nhảy đến nỗi bụng sôi réo lên liền chạy về nhà xách chén đòi xới cơm ăn. Nhưng khổ thay, cơm chưa chín! Nhưng điểm chính khi ngó ra Mỹ Á là thấy ba ông Táo? Thật ra chẳng có ông Táo nào cả mà là hòn Chùa đứng giữa biển nước mênh mông, từ xa nhìn ra trong lớp mây phủ hay mưa bụi mù mù, thoai thoải từ đỉnh xuống trông giống như ông Táo và mây bên trên như chiếc dù xoè rộng. Đói quá thấy hòn Chùa thành ông Táo, một hòn Chùa thành ba hòn Chùa và thành ba ông Táo đang đội dù nấu cơm.

Không có tài liệu nào nói rõ là hòn Chùa cao bao nhiêu mét và rộng bao nhiêu mẫu, chỉ biết nó nằm ngoài khơi biển Mỹ Á cách xa khoảng 6-7 cây số. Trên hòn này cây cối thuộc loại lùm bụi rậm, có nhiều thỏ rừng và cheo, chồn… Mạn sườn phía đông-nam có nhiều trảng mọc loại cỏ gai, từ đất liền nhìn ra hòn Chùa tuyền một màu xanh như một tấm thảm trải trên mặt biển, dẫu rằng cấu tạo của hòn này toàn đá lớn nhỏ chồng chất. Mạn sườn phía đông-bắc là vách đá thẳng đứng do sự xâm thực liên tục của sóng biển đập vào. Trong lòng biển quanh hòn Chùa là những ghềnh rạng san hô nhiều màu sắc sặc sỡ, thích hợp cho cua, tôm hùm ẩn trú. Càng ra xa, mực nước càng sâu dần. Hòn Chùa còn nổi tiếng với con mực nang như đã dẫn ở trên. Du khách có thể dùng thuyền ra đây theo hành trình dã ngoại khép kín từ Hang Hổ-Long Thuỷ-Hòn Chùa trước khi trở lại với công việc hàng ngày. 

Trên đỉnh hòn Chùa, mạn tây-nam có một nền đất đá phơi mưa gội nắng thi gan cùng năm tháng, mà nhiều người nói rằng đó là nền cũ của một ngôi chùa cổ.

Tương truyền ngôi chùa là do một bà phi của chúa Nguyễn Ánh đã không còn đủ sức bôn tẩu cùng Vương, nên đã trốn lại ẩn tu trên chùa. Sau khi Vương lấy lại giang sơn, cho người dò tìm khắp nơi và biết được bà đang tu trên một ngôi chùa ngoài biển Mỹ Á , bèn xuống chiếu vời về cung. Sau khi bà đi thì không còn ai hương khói lạy phật, và theo thời gian, sóng gió biển vùi dập, ngôi chùa đã bị lụi tàn. 

Dị bản:

Trong dân gian còn kể thêm một câu chuyện khác, với những tình tiết ly kỳ hơn: Thuở xưa, giặc Tàu Ô hoành hành ngang dọc biển Đông, không ai địch nổi. Chúng cướp phá, bắt cóc đàn bà con gái hãm hiếp rồi quẳng xuống biển sâu mất xác. Một trong số thủ lĩnh cao cấp của bọn giặc Tàu Ô một ngày kia đến vùng biển Phú Yên, Bình Định cướp phá, thì bị một thiếu nữ giỏi võ nghệ, xinh đẹp giong thuyền ra gành đá mạn Đông-Bắc hòn Chùa thách đấu với chúa giặc. Hễ người thiếu nữ thua thì sẽ bằng lòng theo tên chúa giặc, còn ngược lại thì phải giải tán bọn lâu la giặc cướp để dân chúng sống yên ổn làm ăn. Trận đánh ra sao không được mô tả, nhưng tên giặc kia bị đánh cho đại bại, nên xin qui thuận trở về hoàn lương, xây ngôi chùa trên hòn núi này sống cuộc đời còn lại bên cửa phật. Nhưng không rõ do lòng tham chưa dứt hay vướng bận mùi tục luỵ, cảm thương và nhung nhớ cô gái trước kia đánh bại mình mà một đêm mưa gió đã bỏ chùa ra đi mất dạng. Cũng có người nói thần Nam Hải cho nổi sóng vào một đêm tối trời kéo hắn về thuỷ cung trị tội.

(Theo lời kể trong dân gian, có đối chiếu “Truyện cổ Phú Yên” của Ngô Sao Kim).