frameleft href
frameright
 

Ngành văn hóa - thông tin

Nâng cao vai trò trong tiến trình hội nhập và phát triển

Phú Yên có dòng sông Ba hiền hòa, có núi Nhạn uy nghi soi bóng trên sông Ba êm đềm thơ mộng. Nơi đây còn để lại những dấu ấn của một thời ông cha đi mở đất lập làng, của những chiến công vang dội mà quân và dân Phú Yên giành được trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Người dân Phú Yên cần cù lao động nhưng cũng rất lãng mạn trữ tình với những làn điệu dân ca, những câu hò, điệu múa quyện trong âm sắc của cồng ba - chiêng năm. Lịch sử và hiện tại đang hòa vào nhau làm nên một bản sắc văn hóa Phú Yên phong phú và đặc sắc. Ngành văn hóa - thông tin Phú Yên đang tích cực chỉ đạo việc gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa đó, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Khơi những nguồn xưa

Trong những năm qua, tỉnh Phú Yên đã tập trung nhiều nguồn lực, đầu tư hiệu quả cho công tác bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Ngành văn hóa - thông tin Phú Yên đã phối hợp với các cơ quan nghiên cứu Trung ương tiến hành nhiều cuộc điều tra, khảo sát và khai quật khảo cổ học trên địa bàn tỉnh. Qua đó, ngành phát hiện hàng chục địa điểm khảo cổ học và khai quật được một số di chỉ, trong đó nhiều di chỉ có niên đại hàng chục nghìn năm. Chẳng hạn, di chỉ Gò ốc, phát hiện ở thôn Thọ Lộc (xã Xuân Bình, huyện Sông Cầu) và di chỉ Cồn Đình, ở thôn Diêm Trường (xã Xuân Lộc, huyện Sông Cầu) có niên đại cách đây khoảng 3 nghìn năm. Đặc biệt, di chỉ Eo Bồng, ở thôn Trường Lạc (xã Sơn Thành) có niên đại khoảng 16 nghìn năm.

Các di chỉ này đã cung cấp cho kho tàng khảo cổ của tỉnh và cả nước một khối lượng cổ vật đồ sộ và có giá trị, trong đó có những loại đặc biệt giá trị đối với công tác nghiên cứu lịch sử. Hiện nay, Bảo tàng Phú Yên đang tiến hành nghiên cứu, sưu tầm và bảo quản trên 10 nghìn hiện vật. Trong đó có thể kể đến bộ đàn đá Tuy An, có niên đại cách ngày nay khoảng 2.500 năm, được các nhà khoa học đánh giá là bộ đàn đá có thang âm hoàn chỉnh nhất trong số các bộ đàn đá đã phát hiện ở Việt Nam. Đặc biệt hơn, cặp kèn đá có niên đại cách đây khoảng 2.500 năm được xem là phát hiện hết sức độc đáo và được coi là bảo vật quốc gia,...

Bộ đàn đá Tuy An

Ngoài ra, ngành còn phát hiện những di vật phản ánh đời sống sinh hoạt sản xuất của cộng đồng dân cư trên mảnh đất này từ hàng nghìn năm nay. Tiêu biểu như bộ trống đồng Đông Sơn (gồm 5 chiếc) có niên đại khoảng 2 nghìn năm, được phát hiện ở thành phố Tuy Hòa, phản ánh sự giao lưu giữa văn hóa Đông Sơn và văn hóa Sa Huỳnh trên đất Phú Yên. Việc phát hiện một khối lượng lớn tiền cổ ở thành phố Tuy Hòa năm 2001 đã bổ sung thêm vào bộ sưu tập tiền cổ của ngành khoảng trên 1.000 kg. Trong đó có hàng trăm đồng tiền của Trung Quốc và Việt Nam có niên đại từ thế kỷ VII đến thế kỷ XVIII, là minh chứng về hoạt động giao thương của vùng đất Phú Yên trong lịch sử.

Bên cạnh đó, công tác bảo tồn và tôn tạo các di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh cũng được ngành chú trọng thực hiện. Phú Yên có hơn 450 di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh. Trong đó có 10 di tích đã được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận xếp hạng cấp quốc gia. Công tác quản lý các di tích này đã được ngành thực hiện bằng cách phối hợp với các cấp chính quyền địa phương và các ngành liên quan thường xuyên kiểm tra, nắm tình hình bảo vệ và sử dụng di tích; kịp thời phát hiện và xử lý những vụ việc vi phạm, xâm hại di tích. Đồng thời, ngành đã đầu tư hàng tỷ đồng để làm công tác trùng tu và tôn tạo. Nhờ đó, các di tích được bảo vệ an toàn, góp phần tạo nên cảnh quan phong phú, có sức hấp dẫn lớn đối với khách tham quan.

Cùng với các di sản vật thể, các di sản văn hóa phi vật thể cũng là lĩnh vực được tỉnh và ngành đặc biệt quan tâm, đầu tư lưu giữ và phát huy. Phú Yên là tỉnh có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống. Những phong tục, tập quán sinh hoạt, sản xuất của nhiều thế hệ các dân tộc là một kho tàng văn hóa rất quý báu. Trong thời gian qua, ngành văn hóa - thông tin Phú Yên đã phối hợp với các địa phương tiến hành nhiều hoạt động khảo sát, sưu tầm, nghiên cứu và lưu trữ nhiều loại hình lễ hội truyền thống như: lễ hội đâm trâu (người Bana - Chăm); lễ bỏ mả (người Chăm và Êđê); lễ cầu ngư (của người Kinh),... Hàng năm, các lễ hội được tổ chức chu đáo, thu hút đông đảo quần chúng tham gia. Công tác sưu tầm, nghiên cứu văn hóa dân gian được ngành đẩy mạnh thông qua việc tổ chức nhiều cuộc hội thảo có sự tham gia của nhiều nhà nghiên cứu văn hóa dân gian trong cả nước, đã thu được những kết quả khả quan. Ngành đã xuất bản được nhiều tác phẩm văn hóa dân gian có giá trị như: ca dao, dân ca trên vùng đất Phú Yên (nhiều tác giả), truyện cổ dân gian Phú Yên (tác giả Ngô Sao Kim), thơ ca dân gian Đồng Xuân (tác giả Nguyễn Văn Hiền), Trường ca Xinh Chi Ôn (tác giả Ka Sô Liễng), Người Bana ở Phú Yên (tác giả Văn Công); các tác phẩm về lễ hội và văn hóa ẩm thực như: Tục lệ thờ cúng và Lễ hội ở Phú Yên (tác giả Bùi Tân), Văn hóa ẩm thực huyện Đồng Xuân (tác giả Nguyễn Văn Hiền),...

Khơi dậy và gìn giữ những nét truyền thống văn hóa ngàn xưa đã tạo nên những nền móng cơ bản để ngành văn hóa - thông tin Phú Yên đề ra định hướng phát triển trong giai đoạn hiện nay.

Nền văn hóa mới bắt rễ từ truyền thống

Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo trong tỉnh, Sở Văn hóa - Thông tin Phú Yên đã nỗ lực xây dựng một nền văn hóa đa dạng, phù hợp với xu thế phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mới nhưng vẫn không mất đi những nét đẹp cổ truyền. Nhiều hình thức sinh hoạt văn hóa, văn nghệ đan xen nét xưa và nay như câu lạc bộ đêm thơ, đội văn nghệ quần chúng thường xuyên được tổ chức ở khắp các huyện, thị trong tỉnh. Các đội này thường đóng vai trò hạt nhân trong các lễ hội truyền thống của địa phương, trở thành cầu nối hữu hiệu cho sự giao thoa giữa hiện đại và truyền thống, giá trị văn hóa, nhờ thế mà được bảo lưu một cách tự nhiên.

Hiệu quả công tác xây dựng đời sống văn hóa mới và gia đình văn hóa đến từng thôn, buôn, khu phố trên phạm vi toàn tỉnh nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của nhân dân, nên kết quả thu được thật khả quan. Đến năm 2005, toàn tỉnh có 142 nghìn gia đình văn hoá.

Thực hiện công tác xã hội hóa các hoạt động văn hóa, hàng năm, ngành văn hóa - thông tin Phú Yên đều tổ chức hàng trăm buổi chiếu phim phục vụ cho các huyện miền núi. Hoạt động này vừa tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước vừa phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó giúp cho đồng bào có nhận thức một cách đầy đủ những giá trị thiết thực trong công tác xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nhằm hạn chế, tiến tới loại trừ các hủ tục lạc hậu trong đời sống và trong sinh hoạt văn hóa.

Ngoài ra, ngành còn đẩy mạnh công tác kiểm tra các hoạt động và dịch vụ văn hóa và xử lý nghiêm khắc theo đúng quy định của pháp luật. Các hoạt động này đã góp phần thanh lọc, loại bỏ những tiêu cực trong hoạt động văn hóa, để xây dựng một môi trường văn hóa trong lành, hiện đại, văn minh nhưng vẫn đậm đà bản sắc.

Một cán bộ làm công tác khảo cổ học tỉnh Phú Yên bộc bạch: "Người nông dân cứ một nắng hai sương, cặm cụi trên mảnh ruộng của mình, nếu mưa thuận gió hòa là có thóc đầy bồ, khoai sắn đầy sân. Chúng tôi cũng như người nông dân, cặm cụi với đất, nhưng có khi cả năm trời không có kết quả. Vất vả là thế, nhưng không ai nản lòng, ngoài ý nghĩa là công việc, nó còn là niềm đam mê. Mỗi khi tìm thấy một di vật, chúng tôi lại thấy lòng thanh thản với tiền nhân, với hậu thế". Những suy nghĩ giản dị ấy cũng chính là suy nghĩ của mỗi cán bộ, nhân viên ngành văn hóa - thông tin Phú Yên. Phải chăng đó chính là sức sống mãnh liệt để diện mạo văn hóa của tỉnh ngày càng hoàn thiện, để bản sắc văn hóa Phú Yên mãi trường tồn.

 
     
Trang trước | Lên đầu trang | Trang sau