frameleft href
frameright
 

Huyện Đồng Xuân

Sức sống mới trên quê hương cách mạng

Đồng Xuân nắng lắm, mưa nhiều, mặt trước và sau đều dựa vào núi. Nhưng dường như, thiên nhiên khắc nghiệt càng hun đúc thêm ý chí quật cường của người dân Đồng Xuân, biến ý chí ấy trở thành niềm khát khao chiến thắng đói nghèo trong thời kỳ đổi mới, mà tiêu biểu là thị trấn La Hai đang vươn lên mạnh mẽ với dáng vẻ của đô thị hiện đại. Thêm vào đó, sự hoành tráng từ dáng sông, thế núi tạo nét đặc trưng của miền sơn cước như mời gọi chúng ta hãy đến với mảnh đất này để chứng kiến sự đổi thay đang diễn ra mạnh mẽ trên quê hương cách mạng Đồng Xuân.

- Diện tích: 1.063,41 km2

- Dân số: 60 nghìn người

- Đơn vị hành chính: 1 thị trấn và 11 xã

- Tốc độ tăng trưởng GDP: 9,5%/năm

- Thu nhập bình quân: 4 triệu đồng/người/năm

- Bình quân lương thực: 300 kg/người/năm

Nhắc đến Đồng Xuân, người ta thường nghĩ tới huyện miền núi với muôn vàn khó khăn, gian khổ. Quả thực, những người con trên mảnh đất này đã phải đổ biết bao mồ hôi và xương máu để Đồng Xuân có được diện mạo như ngày hôm nay - một Đồng Xuân đang khởi sắc, với hào khí cách mạng đang kết tụ trong mỗi con người, tạo nên khối đoàn kết bền chặt, động lực để Đồng Xuân vượt lên thoát khỏi đói nghèo, xây dựng quê hương ngày càng đàng hoàng, to đẹp.

Hướng tới nền nông nghiệp phát triển toàn diện

Địa hình của huyện Đồng Xuân khá phức tạp, bị chia cắt bởi nhiều dãy núi, tạo ra các thung lũng nhỏ trải dài theo lưu vực sông Kỳ Lộ, sông Trà Bương và sông Cô. Thêm nữa, do khí hậu rất khắc nghiệt, diện tích đất nông nghiệp không lớn, chỉ chiếm khoảng 8,27% diện tích đất tự nhiên, nên các cánh đồng của huyện chủ yếu có diện tích nhỏ hẹp. Song, nhờ biết tận dụng nguồn đất, phát huy hiệu quả diện tích đất sẵn có, đồng thời đầu tư có hiệu quả cho công tác thuỷ lợi, nên ngành nông nghiệp Đồng Xuân phát triển tương đối toàn diện.

Xác định công tác thuỷ lợi là một trong những yếu tố quan trọng làm nên thành công trong công cuộc phát triển kinh tế nông nghiệp, trong những năm gần đây, huyện Đồng Xuân đã tập trung đầu tư, phát triển và nâng cao hiệu quả các công trình thuỷ lợi. Trong hai năm 2002 - 2003, huyện đã đầu tư 5 tỷ đồng để xây dựng cầu máng ống thép kênh chính Vực Lò, trạm bơm điện Bầu Đất Sét (xã Xuân Quang 2); nâng cấp trạm bơm điện Long Bình (thị trấn La Hai),.... Đồng thời, huyện cũng hoàn thành và đưa vào sử dụng đập dâng Mo Ha (xã Xuân Lãnh), đập dâng Suối Cối 2 (xã Xuân Quang 1),... Đến năm 2004, tỷ lệ cứng hoá kênh mương của toàn huyện đạt trên 80%. Kết quả này đã tạo tiền đề quan trọng để Đồng Xuân chuyển dịch cơ cấu cây trồng, hướng tới nền nông nghiệp phát triển hiệu quả và bền vững.

Trong cơ cấu nông nghiệp, cây lúa đóng vai trò quan trọng, đảm bảo an ninh lương thực và ổn định đời sống nhân dân. Năm 2004, diện tích đất trồng lúa vụ hè thu của toàn huyện đạt 736,3 ha, vụ đông xuân đạt 1.386 ha, tăng trên 400 ha so với năm 2000. Do chủ động nguồn nước tưới, nên năng suất lúa gieo sạ bình quân đạt 46,8 tạ/ha/năm; tổng sản lượng lúa đạt 18.758 tấn, tăng 5.390 tấn so với năm 2001.

ổn định diện tích cây lúa trên cơ sở nâng cao năng suất trên một đơn vị diện tích là một trong những mục tiêu quan trọng của Đồng Xuân trong giai đoạn 2004 - 2010. Theo đó, huyện đã hướng dẫn bà con nông dân các mô hình kỹ thuật sạ hàng, sạ thưa, mở rộng diện tích lúa nước ở những vùng có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, đưa giống lúa nước có năng suất cao như: HT1, TX93, ML68 vào canh tác. Đến năm 2004, 80% hộ nông dân trong toàn huyện đã áp dụng phương pháp sạ hàng, sạ thưa. Nhờ đó, năng suất lúa bình quân vụ đông xuân toàn huyện đạt 61,1 tạ/ha.

Ông Trần Xuân Thập - Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện Đồng Xuân

Đóng vai trò quan trọng nhất trong cơ cấu cây trồng của Đồng Xuân là cây mía. Từ năm 2002, được sự đầu tư của Trung tâm khuyến nông tỉnh Phú Yên, huyện Đồng Xuân đã đưa các giống mía cao sản như: Roc 26, QĐ16, K84- 200, R570,... vào sản xuất. Nhờ đó, Đồng Xuân đã xây dựng thành công những cánh đồng mía có tưới cho năng suất cao. Trong đó, tiêu biểu là cánh đồng mía ở xã Xuân Quang I, do phát huy hiệu quả hai trạm bơm Mỏ Cày và Đồng Hội, nên 200 ha mía đã được tưới nước đầy đủ, góp phần đưa năng suất mía đạt 80 - 100 tấn/ha. Theo chủ trương của Thường vụ Đảng ủy Đồng Xuân, trong giai đoạn 2004 - 2010, huyện sẽ chú trọng phát triển cây mía, trong đó nâng cao năng suất, chất lượng được xác định là hướng phát triển giúp người nông dân xoá đói, giảm nghèo, vươn lên làm giàu. Năm 2004, diện tích mía thu hoạch của huyện đạt 4.900 ha, chiếm 24,31% diện tích trồng mía của tỉnh Phú Yên. Năng suất mía bình quân đạt 45,5 tấn/ha, cao hơn 5 tấn so với năm 2000 và cao hơn mức bình quân của tỉnh là 2 tấn/ha. Tổng sản lượng mía đạt 222.950 nghìn tấn, chiếm 24,72% sản lượng mía của tỉnh. Để đảm bảo sản lượng và diện tích mía, Đồng Xuân tập trung đầu tư cho công tác thuỷ lợi, đưa các giống mía mới có năng suất cao vào sản xuất.

Ngoài hai loại cây trồng chính nêu trên, Đồng Xuân còn chỉ đạo bà con nông dân trồng xen canh đậu các loại; chuyển đổi những diện tích mía và lúa có hiệu quả kinh tế thấp sang trồng cây bông vải và cây ngô lai, góp phần đưa tổng sản lượng lương thực (có hạt) của toàn huyện năm 2004 đạt 20.008 tấn, tăng trên 3 nghìn tấn so với năm 2000.

Ngành chăn nuôi được chú trọng phát triển. Đến năm 2004, toàn huyện có 24.500 con bò, 23.500 con lợn, 105 nghìn gia cầm các loại. Trong giai đoạn 2002 - 2010, tập trung phát triển đàn bò là một trong những mục tiêu quan trọng của huyện Đồng Xuân. Hướng đi chính là nâng cao chất lượng đàn bò theo hướng sind hóa. Năm 2004, tỷ lệ bò lai sind chiếm 56,6% tổng đàn.

Với đặc điểm địa hình là sườn núi dốc, huyện đã tập trung phát huy thế mạnh về tiềm năng đất rừng, tìm và đưa những cây trồng có khả năng thích nghi với thổ nhưỡng và khí hậu nơi đây vào trồng trên diện rộng, đem lại giá trị kinh tế cao. Trong đó, thành công lớn nhất của huyện Đồng Xuân trong những năm qua là việc đưa vào trồng thử nghiệm cây điều, góp phần tăng cường nguồn cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến trên địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó, với mục tiêu phát triển lâm nghiệp nhằm phủ xanh đất trống đồi núi trọc đi đôi với phát triển kinh tế, huyện đã tiến hành xây dựng các mô hình trang trại tập trung theo hướng nông - lâm kết hợp. Nhờ đó, trong 3 năm 2001 - 2003, toàn huyện đã phủ xanh 2.483,8 ha đất lâm nghiệp.

Đánh giá về những kết quả mà ngành nông - lâm nghiệp đã đạt được, ông Trần Xuân Thập - Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện Đồng Xuân - cho biết: "Sự chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi đã đem lại những tín hiệu rất khả quan. Năm 2004, giá trị sản xuất nông - lâm nghiệp của huyện chiếm 53,3% GDP của huyện, tăng 19,9% so với năm 2000. Những kết quả này đã tạo động lực để toàn huyện xây dựng thành công những mô hình sản xuất mang tính hiệu quả và bền vững, trong đó chú trọng xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung, tạo cơ sở phát triển ngành công nghiệp chế biến".

Tạo đà tăng tốc trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội

Cùng với phát huy hiệu quả thế mạnh nông - lâm nghiệp, trong những năm qua, huyện Đồng Xuân còn chú trọng phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, tạo đà tăng tốc cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của huyện Đồng Xuân. Mặc dù, năm 2003, giá trị sản xuất ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp của huyện mới đạt 83,136 tỷ đồng, nhưng tiềm năng phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp của Đồng Xuân là rất lớn. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến mía đường chiếm vị trí khá quan trọng. Đến năm 2003, toàn huyện có 350 che ép mía thủ công và 17 lò kết tinh đường đang hoạt động, chiếm 35% giá trị sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp của huyện.

Bên cạnh đó, huyện còn có hai mỏ đá granít ở vùng Xuân Lãnh, Đa Lộc và Xuân Quang 2 có chất lượng tốt, được thị trường trong và ngoài nước ưa chuộng. Trong năm 2004, Hợp tác xã khai thác đá xuất khẩu Đồng Xuân (huyện Đồng Xuân) đã lập dự án đầu tư nâng cấp máy móc thiết bị, nhà xuởng với số vốn khoảng 2,5 tỷ đồng. Dự án này đang được Uỷ ban nhân dân tỉnh xem xét giải quyết.

Ruộng lúa nước của các dân tộc thiểu số huyện Đồng Xuân

Tận dụng các sản phẩm lâm nghiệp sẵn có ở địa phương, nghề thủ công mây tre lá tạo việc làm cho hàng nghìn lao động. Ngoài ra, các nghề rèn, gia công sắt và sản xuất công cụ lao động cũng ngày càng phát triển, đáp ứng nhu cầu của nhân dân trong huyện.

Đó là tiền đề quan trọng để huyện Đồng Xuân phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp trong thời gian tới. Khởi đầu cho quá trình này là việc triển khai xây dựng điểm công nghiệp Bến Đá (thị trấn La Hai) trên diện tích 7 ha. Dự kiến, tổng chi phí đầu tư cho xây dựng kết cấu hạ tầng khoảng 8 tỷ đồng. Điểm công nghiệp được hình thành sẽ tập trung mở rộng diện tích của Chi nhánh Nhà máy đường KCP. Đồng thời, huyện sẽ bố trí mặt bằng cho Doanh nghiệp mây tre lá An Thọ nâng cao năng lực sản xuất, thu hút thêm khoảng 300 lao động. Bên cạnh đó, huyện sẽ tập trung các hộ gia đình sản xuất tiểu thủ công nghiệp nhằm xây dựng mô hình sản xuất tập trung. Sau khi hoàn thành dự án điểm công nghiệp Bến Đá, huyện Đồng Xuân sẽ tiến hành triển khai dự án phát triển tiểu thủ công nghiệp ở Xuân Phước và hình thành ở đây vùng thị tứ trong tương lai.

Vấn đề đang được các cấp lãnh đạo huyện quan tâm là làm thế nào để khai thác, phát triển du lịch từ hai nguồn nước nóng Triêm Đức (xã Xuân Quang 2) và Trà Ô (xã Xuân Lâm). Trước mắt, huyện Đồng Xuân sẽ giữ lại nguyên trạng cảnh quan sinh thái ở hai điểm trên, đồng thời trình Uỷ ban nhân dân tỉnh kế hoạch lập dự án xây dựng mô hình du lịch sinh thái, tạo hướng phát triển mới cho ngành thương mại - du lịch Đồng Xuân.

Văn hoá - xã hội khởi sắc

Trên cơ sở kinh tế phát triển ổn định, huyện đã giải quyết nhiều vấn đề xã hội cấp thiết, trên quan điểm tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội. Do đó, dù còn rất nhiều khó khăn, nhưng các cấp lãnh đạo huyện vẫn quan tâm đến công tác xã hội, đặc biệt là sự nghiệp giáo dục - đào tạo và chăm sóc sức khoẻ nhân dân.

Đến năm 2004, toàn huyện có 9/11 xã, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về phổ cập giáo dục tiểu học và 8/11 xã, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về phổ cập giáo dục trung học cơ sở. Để không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục, đội ngũ giáo viên không ngừng được nâng cao trình độ. Đến năm 2004, toàn huyện có 99,8% giáo viên tiểu học đạt chuẩn quốc gia, trong đó có 38% trên chuẩn. Nhờ đó, chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao. Năm 2004, tỷ lệ tốt nghiệp tiểu học đạt 100%, tốt nghiệp trung học cơ sở đạt 98,77%, trung học phổ thông đạt 89,3%. Số học sinh đỗ đại học ngày càng tăng.

Công tác y tế và chăm sóc sức khỏe cộng đồng cũng đạt được những kết quả đáng khích lệ. Toàn huyện có một bệnh viện đa khoa trung tâm, 3 phòng khám đa khoa khu vực, 9 trạm y tế xã và 9 xã có bác sĩ và y sĩ sản nhi. Do củng cố được mạng lưới y tế từ huyện đến cơ sở, trong 5 năm 1999 - 2003, chất luợng khám và điều trị bệnh cho nhân dân ngày càng được nâng cao. Toàn huyện đã tiến hành khám bệnh cho 653.119 lượt người, điều trị nội trú cho trên 11 nghìn lượt người. Công tác khám, chữa bệnh cho người nghèo được thực hiện hiệu quả với 4.400 lượt người được khám và chữa bệnh miễn phí, trong đó chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số ở những vùng đặc biệt khó khăn; cấp 18.999 thẻ bảo hiểm y tế cho 2.115 hộ nghèo và hộ chính sách xã hội. Ngoài ra, huyện còn tiến hành triển khai các chương trình quốc gia về tiêm chủng mở rộng và công tác phòng chống dịch bệnh, an toàn vệ sinh thực phẩm,... đảm bảo không để xảy ra dịch bệnh trên địa bàn.

Phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá cũng được đẩy mạnh. Năm 2004, toàn huyện có 11.769/13.588 hộ được công nhận gia đình văn hoá, 35/53 thôn, 48 cơ quan, trường học đạt tiêu chuẩn văn hoá. Đặc biệt, phong trào xây dựng nhà rông văn hoá cũng được triển khai hiệu quả, đưa Đồng Xuân trở thành huyện đầu tiên của Phú Yên triển khai mô hình này. Đến năm 2004, toàn huyện xây dựng được 18 nhà rông văn hoá cho 14 thôn đồng bào dân tộc thiểu số.

Bình minh trên quê hương Đồng Xuân thật đẹp. Trong cái nắng dịu của miền sơn cước, không khí của cuộc sống ấm no, hạnh phúc đang lan toả trên mỗi nẻo đường nơi đây. Tình yêu quê hương, đất nước đã kết tụ qua những thành quả của công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, xoá đói, giảm nghèo. Phát huy sức trẻ, Đồng Xuân đang vươn lên mạnh mẽ trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Nếu ai có dịp đặt chân đến thôn Phú Giang, xã Phú Mỡ sẽ không khỏi ngạc nhiên khi đứng trước cánh đồng lúa nước của bà con dân tộc thiểu số nơi đây. Toàn thôn có khoảng 2.300 người với 50 ha đất nông nghiệp. Kể từ khi trạm bơm Phú Giang được xây dựng với tổng kinh phí trên 800 triệu đồng (năm 2001), năng suất lúa bình quân của Phú Giang đạt 40 - 45 tạ/ha. Kết quả này không chỉ đảm bảo đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số mà còn tạo ra vùng quê trù phú giữa miền sơn cuớc.

Đồng Xuân là huyện miền núi đầu tiên của tỉnh Phú Yên hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học từ năm 1995. Mạng lưới trường lớp từ mẫu giáo đến trung học phổ thông được xây dựng đồng bộ. Đồng thời, Đồng Xuân cũng là huyện dẫn đầu trong phong trào xây dựng nhà trường xanh - sạch - đẹp. Trước đây, toàn huyện có 15 học sinh dân tộc thiểu số theo học trường dân tộc nội trú. Từ năm học 2004 - 2005, huyện chủ trương đưa 50 - 60 học sinh dân tộc thiểu số theo học trung học phổ thông với hình thức bán trú dân nuôi. Theo đó, gia đình sẽ chu cấp cho các em lương thực, các em sẽ được học tại Trường trung học phổ thông Lê Lợi (thị trấn La Hai). Huyện sẽ hỗ trợ kinh phí mua dụng cụ học tập, sắp xếp chỗ ở, nhà ăn tại trường. Việc làm này thể hiện sự quan tâm đến đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần đào tạo nguồn cán bộ cho huyện trong những năm tới.

Đường trong buôn Hà Rai (xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân)

Đồng Xuân là quê hương cách mạng, nơi ra đời chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Phú Yên. Truyền thống yêu quê hương, đất nước, căm thù ách áp bức bóc lột đã hun đúc nên những người con ưu tú của mảnh đất này. Năm 1929, Phan Lưu Thanh (người thôn Đồng Bé, xã Xuân Long, huyện Đồng Xuân) quyết chí vào Sài Gòn (nay là thành phố Hồ Chí Minh) với mong muốn tìm đường giải cứu nhân dân thoát khỏi ách áp bức, bóc lột, đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Năm 1930, Phan Lưu Thanh vinh dự được kết nạp Đảng tại chi bộ Đảng Thị Nghè và được cử về gây dựng phong trào trên quê hương Đồng Xuân. Từ đây, phong trào đấu tranh ở Đồng Xuân ngày càng sôi nổi. Ngày 5-10-1930, tại La Hai (Đồng Xuân), chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Phú Yên được thành lập do đồng chí Phan Lưu Thanh làm Bí thư.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, người Đồng Xuân luôn "chung sức, đồng lòng" cùng quân và dân cả nước kiên cường sản xuất và chiến đấu. "Hạt muối chia đôi, bát cơm sẻ nửa", nhân dân Đồng Xuân đã nỗ lực vượt qua mọi khó khăn, vất vả, mất mát, hy sinh để chiến đấu và chiến thắng.

Đến tháng 6-2004, Đảng bộ huyện Đồng Xuân có 29 tổ chức cơ sở Đảng với 1.197 đảng viên. Mỗi đảng viên là một tấm gương sáng, xứng đáng với sự tin yêu của nhân dân trong công cuộc phát triển kinh tế, xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Tìm hướng đi cho tương lai

Ông Trần Xuân Thập - Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện Đồng Xuân - cho biết: "Phát huy truyền thống cách mạng của quê hương, cán bộ và nhân dân Đồng Xuân đang nỗ lực xây dựng cuộc sống ấm no. Tuy nhiên, những thành quả đạt được trong thời gian qua vẫn còn khiêm tốn. Tỷ lệ hộ nghèo năm 2003 vẫn mức 14,7%. Đó là nỗi trăn trở lớn nhất của chúng tôi hiện nay. Vì thế, Đảng bộ, chính quyền huyện Đồng Xuân đang nỗ lực không ngừng trong công cuộc phát triển kinh tế. Mỗi đảng viên không ngừng học tập và rèn luyện để biến ý chí, nguyện vọng của nhân dân thành hiện thực".

Những trăn trở của ông Trần Xuân Thập cho thấy: tìm lời giải cho bài toán phát triển kinh tế - xã hội của Đồng Xuân đang là mối quan tâm hàng đầu của các cấp lãnh đạo huyện. Cán bộ và nhân dân huyện Đồng Xuân đang nỗ lực để hoàn thành mục tiêu xoá đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống cho nhân dân trên địa bàn.

Trong sản xuất nông nghiệp: xác định nông nghiệp là mặt trận hàng đầu, huyện Đồng Xuân đã đề ra mục tiêu: đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, hướng tới nền nông nghiệp sản xuất hàng hoá hiệu quả và bền vững. Trên cơ sở khai thác tiềm năng đất đai và nguồn nhân lực, huyện sẽ đẩy mạnh phát triển nông nghiệp theo hướng chú trọng các vùng nguyên liệu tập trung. Trong đó, huyện Đồng Xuân sẽ tăng cường công tác khuyến nông, khuyến lâm, đưa các giống mới có năng suất cao vào sản xuất, khuyến khích phát triển chăn nuôi, tranh thủ các nguồn vốn để phát triển đàn gia súc, đặc biệt là phát triển đàn bò theo hướng sind hoá.

Trong sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp: huyện Đồng Xuân sẽ áp dụng các cơ chế, chính sách ưu đãi tối đa nhằm thu hút đầu tư, tạo cơ hội thuận lợi cho các doanh nghiệp. Trong giai đoạn 2004 - 2010, huyện sẽ nỗ lực tìm giải pháp để khuyến khích phát triển mô hình kinh tế tư nhân; khuyến khích phát triển ngành nghề tư nhân và làng nghề truyền thống trên địa bàn; đồng thời tháo gỡ những vướng mắc trong khâu mặt bằng để các cơ sở kinh doanh ổn định và phát triển sản xuất.

Định hướng phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2005 - 2010

- Tốc độ tăng trưởng GDP: 9,5%/năm. Trong đó:

+ Nông - lâm nghiệp: 6 - 7%/năm.

+ Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp: 22%/năm.

+ Dịch vụ - thương mại: 9,5%/năm.

- Tổng sản lượng lương thực: 20 - 23,5 nghìn tấn.

- Phấn đấu 100% xã, phường, thị trấn hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi và phổ cập giáo dục trung học cơ sở.

- 80% người nghèo được cấp thẻ bảo hiểm y tế khám, chữa bệnh.

- 100% xã có bác sĩ.

- 100% thôn xóm có nhân viên y tế.

- Hạ tỷ lệ tăng dân số tự nhiên xuống còn 1,25%.

- Phấn đấu không có hộ đói, hộ nghèo giảm còn 10%, đến năm 2010 giảm còn 5%.

Công tác định canh, định cư của Huyện Đồng Xuân

Đôi điều ghi nhận ở buôn Hà Rai

"Bây giờ, bà con ở đây đã biết làm vườn, trồng cây ăn trái lâu năm và xây nhà kiên cố, hết cảnh du canh, du cư. Từ đầu làng đến cuối làng, từng nhà đã có cây xanh, thậm chí còn biết chơi cây cảnh, đường làng luôn sạch đẹp" - Bí thư chi bộ - già làng Minh Văn Thái giới thiệu như vậy về "làng văn hoá Hà Rai", xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân.

Chuyện lập làng năm xưa

Già làng Minh Văn Thái còn nhớ như in cơn lũ năm 1993 đã cuốn sạch buôn Hà Rai (cũ). Những năm chưa định cư, làng gặp nhiều khó khăn, tập quán du canh, du cư đã làm cho những cánh rừng dần mất đi và đất cằn cỗi, bạc màu. Không đất sản xuất, cuộc sống của bà con cứ ngày càng khó khăn, già làng Minh Văn Thái khi ấy là Hiệu trưởng Trường phổ thông cơ sở Xuân Lãnh cùng với một số cán bộ, đảng viên tiên phong chọn đất lập làng mới. Làng mới nằm cách trụ sở Uỷ ban nhân dân xã Xuân Lãnh khoảng 6 km về phía tây và cách thị trấn La Hai (trung tâm huyện) khoảng 20 km về phía bắc. Già làng đưa vợ con vào lập nghiệp ở làng mới, nhận một lô đất và tiến hành xây nhà, mở đất làm vườn. Ông nhớ lại: "Khi vào làng mới, phân lô cho bà con, nhưng họ không nhận và nhiều người cho rằng tổ tiên trước đây sống du canh, du cư, phát rẫy làm nương thì con cháu tiếp tục duy trì tập quán này. Việc phá bỏ nếp cũ đó rất khó khăn. Với suy nghĩ chỉ có cây ăn trái mới gắn bó được bà con với làng, vì thế tôi phát động trồng cây trên đất đã chia lô. Khi cây ra hoa thì bà con bắt đầu rào vườn, xây dựng và dần định cư làng".

Làng mới đã hình thành, trăn trở tiếp theo của già làng Minh Văn Thái là làm thế nào để bảo vệ môi trường luôn sạch, đẹp. Thế là tổ tự quản vệ sinh môi trường của làng được thành lập do anh Mai Dũng làm tổ trưởng với nhiệm vụ nhắc nhở, tổ chức bà con thường xuyên quét dọn vệ sinh, xây cất chuồng trại gia súc, gia cầm ở xa nhà ở,... Anh Mai Dũng tâm sự: "Do được nhân dân tín nhiệm, nên công việc khá thuận lợi. Hầu hết thanh niên của làng tham gia tích cực vào phong trào này nên chưa đầy một năm sau, ý thức của bà con đã nâng lên, hoạt động này dần đi vào nền nếp và trở thành thói quen hàng ngày".

Khi tiến hành xây dựng nhà kiên cố, nếp nghĩ lạc hậu của đồng bào nơi đây lại cản trở phong trào này. Một lần nữa, già làng Minh Văn Thái cùng một số đảng viên lại đi đầu trong phong trào xây dựng nhà kiên cố. Già làng bộc bạch: "Cán bộ đảng viên làm trước, không có điều gì xảy ra họ mới làm theo. Vì vậy, chúng tôi chỉ được phép thành công chứ không được thất bại. Sau khi xây dựng xong, bà con đến tham quan và đã có hơn 40% hộ xây dựng nhà kiên cố".

Sức sống mới

Buôn Hà Rai được Uỷ ban nhân dân tỉnh công nhận là làng văn hoá mới từ năm 2001. Đến năm 2004, 99/168 hộ được công nhận là gia đình văn hoá. Không những thế, Hà Rai còn được Nhà nước đầu tư đưa hệ thống điện lưới quốc gia đến từng hộ gia đình, phục vụ nhu cầu sinh hoạt của bà con. Điều đáng mừng, hơn 90% hộ có phương tiện nghe nhìn. Vì vậy, bà con nắm được chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước để phát triển kinh tế. Ông Sô Quân Hoàng - Phó Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc xã Xuân Lãnh - cho biết: "Ngoài hai cây trồng chính là mía và sắn, bà con còn tận dụng những vùng đất ven suối để trồng lúa nước. Bên cạnh đó, việc phát triển chăn nuôi bò cũng được chú trọng, nên đàn bò của thôn đã lên đến 245 con. Do khó khăn về bãi chăn thả, nên người dân chú trọng nuôi bò lai, đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn".

Chuyện vượt khó làm giàu đã trở thành phong trào ở làng văn hoá Hà Rai. Số hộ giàu, khá ngày càng tăng lên và dần xoá hộ đói, giảm hộ nghèo. Nhiều gương sản xuất giỏi điển hình như: Mang út, Mang Thứ,...được các cấp chính quyền và hội nông dân khen tặng. Mang út tâm sự: "Bây giờ làm giàu cũng dễ thôi, nếu bà con chịu khó trồng cây mía, cây điều, nuôi con bò và biết chi tiêu tiết kiệm, hợp lý". ở làng văn hoá Hà Rai, từ người già đến trẻ con, ai cũng biết Mang út là người khá nhất, nhì trong làng. Mang Bi, năm nay 73 tuổi, cho biết: "Mang út giỏi lắm! Cái chân, cái tay của nó không bỏ không bao giờ. Hết rẫy mía rồi đến làm lúa nước, việc gì cũng giỏi. Bà con ở đây phục Mang út lắm". Già làng Minh Văn Thái giới thiệu ngôi nhà khang trang rất đẹp giữa làng là của anh Mang Thứ. Trước đây, hộ anh Mang Thứ thuộc hộ nghèo, thường xuyên phải cứu trợ. Nhưng sau gần ba năm, nhờ các nguồn vốn và biết cách làm ăn, Mang Thứ đã dần tích luỹ được số tiền kha khá để xây dựng ngôi nhà mới. Từ hộ phải cứu trợ, Mang Thứ trở thành một trong 6 hộ giàu trong làng.

Làng văn hoá Hà Rai đang ngày càng đổi mới, bởi tinh thần hợp lực, đoàn kết xây dựng cuộc sống vật chất, tinh thần ngày càng no ấm của đồng bào dân tộc Chăm ở xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên.

Uỷ ban nhân dân Huyện Đồng xuân

Địa chỉ: thị trấn La Hai - huyện Đồng Xuân - Phú Yên

 
     
Trang trước | Lên đầu trang | Trang sau